Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Lidzbarku Warmińskim od 2008 roku realizuje projekt systemowy „Zwrot ku aktywności” w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego – Priorytet VII Promocja integracji społecznej, Działanie 7.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji, Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej.

 

Działania projektowe kierowane są do osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej, wykluczonych bądź zagrożonych wykluczeniem społecznym i zawodowym. Wsparciem objęto różne grupy beneficjentów tj. młodzież, osoby powyżej 50 roku życia nieaktywne zawodowo, osoby niepełnosprawne intelektualnie lub z zaburzeniami psychicznymi, osoby uzależnione od alkoholu, rodzice mający trudności opiekuńczo-wychowawcze.

 

Z analizy dokonanej przez pracowników socjalnych, danych statystycznych MOPS, wywiadów środowiskowych wynika, że szczególną grupą wymagającą wsparcia w ramach projektów są rodzice, którzy mają trudności w pełnieniu funkcji opiekuńczej i wychowawczej.

 

Pracownicy socjalni z własnych obserwacji, zgłoszeń pedagogów, środowiska lokalnego dostrzegają zaniedbania względem dzieci w sferze bytowej, emocjonalnej, rozwojowej. Pełnoletnie dzieci z rodzin stają się klientami MOPS. W związku z powyższym zaistniała potrzeba wzmocnienia oddziaływań edukacyjnych w zakresie problematyki rodzinnej, edukacji rodziców w zakresie radzenia sobie z w/w problemami, podnoszeniu ich umiejętności wychowawczych, społecznych.

 

W ramach projektu zrealizowano: warsztaty motywujące do zmiany i wspierający proces pracy nad zmianą, treningi kompetencji interpersonalnych, warsztaty relaksacji i umiejętnego zarządzania stresem, profilaktykę kryzysów życiowych, warsztaty równościowe w zakresie wiedzy na temat płci, warsztaty dotyczące zagrożeń płynących z Internetu, warsztaty alternatywnych form spędzania czasu wolnego, zajęcia socjoterapeutyczne, warsztaty psychoedukacji rodzinnej, warsztaty zarządzania codziennymi zadaniami życiowymi, Szkoła dla rodziców, warsztaty z zakresu wspierania rozwoju dziecka, warsztaty zdrowego stylu życia, wizaż i autoprezentacja w budowaniu własnego wizerunku, indywidualne poradnictwo psychologiczne, terapia dla rodzin. Od roku 2011 wprowadzono wsparcie w formie asystenta rodziny. Praca asystenta rodziny w latach 2011 – 2012 miała charakter krótkotrwały tj. pół roku.

 

Z przeprowadzonej ewaluacji, obserwacji koordynatora, opiekuna grup, pracowników socjalnych wynika, że działania skierowane do osób korzystających z systemu pomocy społecznej nie mogą mieć charakteru krótkotrwałego. Krótki okres oddziaływań nie sprawdza się, nie przynosi oczekiwanych rezultatów w przypadku osób z niskim poczuciem własnej wartości, niską samooceną.

 

Z naszych doświadczeń przy realizacji projektów wynika, że praca nad zmianą sposobu myślenia, funkcjonowania osób, rodzin wymaga długofalowych oddziaływań (ćwiczenia, treningi, poradnictwo, asystowanie).

Na podstawie naszych spostrzeżeń, doświadczeń wypracowaliśmy więc własny schemat pracy z rodzinami. W początkowej fazie wprowadzane są warsztaty motywujące do zmiany, oddziaływania edukacyjne i profilaktyczne realizowane w formie warsztatowej, pracy w grupie, analizy własnej sytuacji. Z informacji uzyskanych od trenerów wynika, że uczestnicy pracując na warsztatach wymieniają się swoimi doświadczeniami, zawiązuje się samopomoc, integrują się. Wzrasta poczucie wartości, samooceny, wiary we własne siły i możliwości.

 

W trakcie procesu, który zachodzi w uczestnikach zwiększa się świadomość potrzeb, pracy nad poprawą funkcjonowania rodziny. Wówczas rodziny maja możliwość skorzystania z poradnictwa psychologicznego, skorzystania z terapii rodzinnej. Następnie zostaje wprowadzony  asystenta rodziny. Niestety praca w krótkim okresie z dużą ilością realizowanych godzin w tygodniu, nie sprawdzała się. Rodziny zgłaszały nadmierną ingerencje w życie rodzinne, zakłócanie miru domowego. Rodziny niechętnie współpracowały z asystentami. Aktualnie tj. od 2013r. wprowadziliśmy dłuższą pracę asystenta z rodziną  (15 miesięcy) z mniejszą ilością godzin w tygodniu. Naszym zdaniem długofalowe oddziaływania asystenta podtrzymują wiedzę zdobytą na warsztatach, umożliwiają dalsze ćwiczenia umiejętności, kompetencji rodzicielskich. Asystent pomaga przeanalizować sytuację, problemy rodzinne w celu podjęcia decyzji o współpracy z innymi specjalistami, podjęcia terapii, leczenia.      

 

Asystenci pracujący w ramach projektu aktywnie angażują się we współpracę z innymi specjalistami (pedagodzy szkolni, kuratorzy, policją, lekarzami, terapeutami). Ponadto asystenci są zobowiązani do stałej współpracy z pracownikami socjalnymi w celu podjęcia wspólnych oddziaływań na rzecz rodziny. Wypracowaliśmy bardzo dobrą współpracę na linii pracownik socjalny – asystent rodziny. Te małe zespoły istotnie uzupełniają swoją pracę, komunikują się przekazując ważne informacje, ustalają zakresy swoich działań. W swojej pracy nie rywalizują a współdziałają na rzecz rodziny.

 

Na bazie doświadczeń przy realizacji projektu systemowego nasuwa się wniosek, że bardziej efektywne są oddziaływania długoterminowe, nie ograniczone do jednego roku.

 

Zachodzi potrzeba dalszych oddziaływań edukacyjnych, treningowych, wspierających.

 

Opracowali: specjaliści z MOPS Lidzbark Warmiński