Artykuły z kategorii

Rozwój regionu, zagranica

Wesołych Świąt

14-04-2017

Jajka. Fot.pixabay.com

Zdrowych, spokojnych i pogodnych Świąt Wielkiej Nocy, radosnego nastroju, serdecznych spotkań z najbliższymi oraz zdrowia i wszelkiej pomyślności

Więcej

Obszary wiejskie i środowisko

EWA plus wystartowała

14-04-2017

Logo programu

Dwadzieścia milionów złotych – tyle do rozdysponowania ma Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Olsztynie w programie pożyczkowym „EWA plus”. W czwartek (13 kwietnia) podpisano pierwszą umowę w tym...

Więcej

Społeczeństwo

Na majówkę z POLREGIO

13-04-2017

Ilustracja do tekstu

Pierwszy weekend maja to dla wielu początek sezonu turystycznego. Dla tych, którzy w majówkę chcą wyruszyć w Polskę, największy kolejowy przewoźnik pasażerski – POLREGIO – przygotował wyjątkową ofertę: bilet umożliwiający...

Więcej

Turystyka i promocja regionu

W Giżycku znowu będą skakać z mostów do kanału

14-04-2017

Most obrotowy w Giżycku

W Giżycku mają taką tradycję, że w śmigus-dyngus zamiast oblewać się wodą, sami do niej wskakują. Dlatego 17 kwietnia 2017 roku już po raz 26. miłośnicy tego niecodziennego sportu będą skakać...

Więcej

Kultura

Warmia i Mazury na dużym ekranie

14-04-2017

Budynek Urzędu Marszałkowskiego w Olsztynie

5 kwietnia zakończył się nabór wniosków do pierwszej edycji konkursu prowadzonego przez Warmińsko-Mazurski Fundusz Filmowy. O zainteresowaniu, jakim cieszy się konkurs, oraz o dalszym jego przebiegu opowiedzą marszałek Gustaw Marek Brzezin...

Więcej

Edukacja i Sport

Zwycięzcy z Pekinu u marszałka

14-04-2017

Zwycięzcy z Pekinu u marszałka

Młodzież z Wilkas, która wygrała finał Azjatyckiej Olimpiady Kreatywności w Pekinie, gościła u marszałka Gustawa Marka Brzezina. Młodzi zwycięzcy podzielili się swoimi chińskimi przeżyciami. – Zawsze z dumą i radością śledzę...

Więcej

Przez warmińskie miejscowości związane z życiem i działalnością Mikołaja Kopernika prowadzi tematyczny szlak samochodowy. Trasa liczy 232 km. Tablice pojawiają się już w Olsztynku, następnie szlak wiedzie przez Olsztyn, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński, Ornetę, Pieniężno, Braniewo i Frombork. Później opuszcza Warmię, prowadząc przez Tolkmicko do Elbląga. Trasę wskazują drogowskazy w kolorze brązowym z charakterystycznym wizerunkiem astrolabium. Ponadto na szlaku w ciekawych miejscowościach ustawiono 40 tablic informacyjnych. Na każdej umieszczono mapkę danej okolicy, opis atrakcji samej miejscowości oraz ciekawych obiektów w jej pobliżu, schematyczny plan całej trasy, a także zdjęcia kilku opisanych miejsc.

 

 

OLSZTYN

 

Zamek w OlsztynieMikołaj Kopernik przybył na olsztyński zamek w listopadzie 1516 roku. Miał zamieszkać tu na trzy lata, pełniąc funkcję administratora. Wybudowany w XIV wieku zamek wraz z obwarowanym miastem stanowił najsilniejszy zespół obronny w dobrach kapituły warmińskiej. Pełnił też rolę spichlerza i skarbca kapitulnego. W czasach Kopernika składał się z dwóch równoległych skrzydeł połączonych wysokimi murami, nad którymi górowała cylindryczna potężna wieża. Charakter reprezentacyjny miało skrzydło północne i w nim też, oprócz kaplicy, znajdowało się mieszkanie administratora.

 

Podczas sprawowania urzędu Kopernik prowadził zeszyt, w którym odnotowywał służbowe wyprawy po administrowanych przez siebie terenach. Stąd wiadomo, że odbył 71 podróży (od 1516 do 1521 roku), odwiedzając 43 warmińskie osady. Zakończył urzędowanie w 1519 roku. Powrócił do Fromborka, ale, jak się okazało, na krótko. Najazd Krzyżaków na Warmię sprawił, że w styczniu 1520 roku znów znalazł się w Olsztynie. Po kilku miesiącach, w listopadzie owego roku, po raz drugi powierzono mu funkcję administratora.

 

Pomnik Mikołaja KopernikaTym razem, oprócz obowiązków urzędniczych, przyszło mu bronić warowni przed Krzyżakami – w 1519 roku wybuchła bowiem wojna z zakonem. Krzyżacy stanęli pod Olsztynem na początku 1521 roku. Przewidujący Kopernik zdążył już wtedy przygotować zamek na ich przyjęcie. Kiedy Krzyżacy 26 stycznia podjęli próbę przedarcia się przez mury w okolicy jednej z bram miejskich, olsztyńskiej załodze szybko udało się ich odeprzeć. I choć starcie skończyło się na tej niewielkiej potyczce, Kopernika okrzyknięto obrońcą miasta. Z tego czasu zachował się słynny list kanonika do króla Zygmunta I, w którym pisał: Pragniemy bowiem czynić to, co przystoi ludziom szlachetnym i uczciwym […] – nawet gdyby nam przyszło zginąć, deklarując następnie swą wierność polskiemu monarsze.

 

Astronom administrował w Olsztynie do listopada 1521 roku. Później jako wizytator wracał jeszcze do miasta w latach 1524, 1531, 1535 i 1538.

 

Obecnie w olsztyńskim zamku mieści się Muzeum Warmii i Mazur ze stałą ekspozycją poświęconą najsłynniejszemu mieszkańcowi tych murów. Do zwiedzania udostępniono komnatę wielkiego astronoma. Zachowała się też jedyna w swoim rodzaju pamiątka po Koperniku – fragmenty własnoręcznie wykonanej przez niego słonecznej tablicy doświadczalnej. To jedyny instrument badawczy astronoma, który przetrwał do naszych czasów.

 

DOBRE MIASTO

 

Kolegiata w Dobrym MieścieJadąc za szlakiem do kolejnego miasta Mikołaja Kopernika – Lidzbarka Warmińskiego – mija się po drodze Dobre Miasto. Warto do niego zajrzeć. Mikołaj Kopernik odwiedził tę miejscowość w 1538 roku, objeżdżając wraz z nowo mianowanym biskupem warmińskim Janem Dantyszkiem wybrane miasta diecezji. Dobre Miasto było wówczas ważnym ośrodkiem. Świadczy o tym wspaniała kolegiata Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych – druga co do wielkości po Fromborku gotycka świątynia Warmii. Kompleks zabudowań obejmuje górujący nad okolicą kościół z XIV wieku oraz zabudowania kolegiackie postawione na początku XVI wieku. Ciekawą budowlą jest też Baszta Bociania, która w średniowieczu wraz z murami broniła dostępu do miasta.

 

 

LIDZBARK WARMIŃSKI
Zamek w Lidzbarku WarmińskimKopernik przebywał na zamku lidzbarskim kilkakrotnie. Po raz pierwszy przybył tu w 1495 roku, przerywając studia w Krakowie. Jego wuj, biskup warmiński Łukasz Watzenrode, chciał mieć go przy sobie, starał się bowiem dla niego o posadę kanonika we Fromborku. Mijały jednak miesiące, a posada nie nadchodziła. Kopernik wyruszył więc do Bolonii studiować prawo, a potem do Padwy, by uczyć się medycyny. Do Lidzbarka powrócił w 1503 roku. Został sekretarzem wuja i jego nadwornym lekarzem. Zachowało się nawet kilka medycznych książek opatrzonych na marginesie jego uwagami i receptami. Niestety, podczas wojen szwedzkich zostały wywiezione wraz z innymi cennymi manuskryptami do Uppsali.

 

Zamek w Lidzbarku WarmińskimSilnie obwarowany gotycki zamek w Lidzbarku był od XIV wieku siedzibą biskupów warmińskich i centrum administracji dominium. Cztery skrzydła zamku otaczały wewnętrzny dziedziniec z piętrowymi arkadowymi krużgankami (krużganki te do dziś zachowały się w doskonałym stanie). Pierwsza kondygnacja budynku pełniła funkcje reprezentacyjne, znajdował się tam także apartament biskupa.

 

Kopernik mieszkał na lidzbarskim dworze do 1510 roku. Po śmierci Watzenrodego nieraz jeszcze odwiedzał Lidzbark wzywany jako lekarz do kolejnych biskupów i ich współpracowników. Pobyty te były jednak krótkie. Astronom zawitał do Lidzbarka m.in. w 1523 roku, kiedy przez osiem miesięcy sprawował urząd generalnego administratora diecezji warmińskiej.

 

Zamkowe wnętrza to obecnie siedziba Muzeum Warmińskiego. Do zwiedzania udostępniono m.in. piwnice, zbrojownię, apartamenty biskupie, refektarz, kaplicę zamkową, kapitularz. W pięknych wnętrzach urządzono kilka interesujących wystaw, np. tę przypominającą o wybitnych mieszkańcach zamku.

 

 

ORNETA

Zanim dotrzemy do Fromborka, kolejnego miasta związanego z życiem i działalnością wielkiego astronoma, miniemy kilka innych ciekawych miejscowości. Pełna uroku Orneta była przez dziewięć lat (od 1340 roku) siedzibą biskupów warmińskich, zanim przenieśli się do Lidzbarka. Niestety, z rezydencji duchownych nic się nie ostało. Przetrwał natomiast XIV-wieczny kościół św.św. Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty uznawany za jeden z najbardziej interesujących kościołów na Warmii. Ma on nietypowy kształt – oglądany z zewnątrz przypomina bardziej halę niż świątynię. Równie ciekawy jest gotycki ratusz z najstarszym dzwonem na Warmii (1384). A Kopernik? Wiadomo, że odwiedził Ornetę w 1538 roku, asystując Janowi Dantyszkowi podczas objazdu diecezji po wybraniu na biskupa.

 

 

PIENIĘŻNO

Częściej bywał Kopernik w kolejnej miejscowości na szlaku – Pieniężnie. Będąc administratorem dóbr kapituły warmińskiej, zatrzymywał się w tutejszym zamku (dziś w ruinie), gdy wyruszał na lokacje okolicznych wsi. Na pewno stanął w nim na kilka dni w październiku 1518 roku i w marcu 1519 roku. Czasy Kopernika pamięta też w Pieniężnie kościół św.św. Piotra i Pawła – gotyckie cegły pierwotnej budowli zachowały się jednak tylko w ścianach wieży (pod koniec XIX wieku świątynię rozbudowano w stylu neogotyckim).

 

 

BRANIEWO

Bazylika św. KatarzynyDramatyczne chwile przeżył Kopernik w Braniewie, następnym mieście na trasie. W pierwszych dniach stycznia 1520 roku prowadził na tutejszym zamku w imieniu biskupa warmińskiego negocjacje z wielkim mistrzem zakonnym w sprawie wojny polsko-krzyżackiej. Chciano odwieść mistrza od prowadzenia działań wojennych na terenie Warmii, ale rozmowy nic nie dały. Kopernik i drugi towarzyszący mu kanonik uszli z tych negocjacji z życiem. Braniewo – pierwsza stolica Warmii, do 1370 roku rezydencja biskupów – w czasach Kopernika wciąż pozostawało największym miastem Warmii. Dziś z zamku biskupiego pozostała jedynie wieża bramna, która łączyła niegdyś zamek właściwy z przedzamczem. O dawnym znaczeniu miasta przypomina natomiast potężna gotycka bazylika św. Katarzyny.

 

 

FROMBORK
Archikatedra we FromborkuWe Fromborku Mikołaj Kopernik spędził blisko 30 lat. Po raz pierwszy przyjechał tu w 1501 roku, by złożyć przysięgę na wierność statutom kapituły warmińskiej (do kapituły przyjęto go już w 1497 roku, wówczas jednak studiował w Bolonii i godność przyjęli w jego imieniu pełnomocnicy). Wkrótce znów wyjechał – tym razem, by studiować medycynę, a potem uzyskać doktorat z prawa w Ferrarze. Prawdziwe życie kanonika rozpoczął Kopernik dopiero w 1510 roku, po opuszczeniu Lidzbarka Warmińskiego i wuja. Miał wówczas prawie 40 lat. Od razu też wpadł w wir obowiązków. Zaczął piastować stanowisko kanclerza, prowadząc w imieniu kapituły korespondencję oraz kontrolę niektórych urzędów (funkcję tę sprawował także w 1520 oraz w latach 1524–1525 i w 1529 roku), został też wizytatorem. Na dłużej opuścił Frombork w 1516 roku, przenosząc się do Olsztyna. Wrócił tu jednak pod koniec 1521 roku i pozostał, nie licząc krótkich wyjazdów służbowych, do końca życia, czyli do roku 1543.

 

FromborkKanonicy rezydowali na Wzgórzu Katedralnym, na którym króluje wyniosła XIV-wieczna katedra. Do dziś zachowała ona monumentalny średniowieczny charakter. Solidny mur łączący bramy, wieże, baszty, pałac biskupi i wewnętrzne kurie (domy kanoników) chronił ją przed niebezpieczeństwami. Dziś w katedrze można zobaczyć XVIII-wieczne epitafium Mikołaja Kopernika (wcześniejsze zostało usunięte podczas budowy kaplicy Zbawiciela) oraz całkiem współczesny ogromny nagrobek astronoma z czarnego kamienia. Ustawiono go przy ołtarzu Świętego Krzyża (dawniej św. Wacława), którym uczony opiekował się za swego życia i pod którym został pochowany. Do niedawna dokładne miejsce pochówku Kopernika nie było zresztą znane. Dopiero w 2005 roku pod ołtarzem odnaleziono kości, które po dokładnych badaniach okazały się szczątkami kanonika.

 

Obecnie Mikołaj Kopernik pochowany jest w Bazylice archikatedralnej Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja Apostoła we Fromborku. Ponowny pochówek odbył się w maju 2010 roku.

 

Tekst na podstawie publikacji ,,Warmia Mikołaja Kopernika", wydanej przez Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego.